Мукаддима
Дар адабиёти шифохии мардуми мо афсонахо мапкси махсус до ранд ва бо хусусиягхои худ як жанри муста кил и им адабистро ташкил мсдихаид. Афсонахо ба гурухи жанрхои эпикии фолклорй мансубанд ва аз чихати иайдоши ба даврахои хслс кадим рент меандозанд. Афсонахоро мегавон аз махбубтарин иавъхои эчодиёти бадсии халк донист, зеро дар оихо ходисахои гуногуни хает, чахонбинй. тачрибахои зиндагй ва диди эстстикии халк нисбатан ваесътар, амиктар ва дар нихояти зебоиву рапгорангй бозтоб гардилааст. Аз ип чост, ки донишманлон ва мухаккикон ба омузиши афеона хсле барвакт огоз намуда, дойр ба он асархои илмии зиёде таълиф намудаанд. Аз чумла намояндагони мактаби мифологи дар фолклор афсонаро хамчун "як чузъи устураи бостонй" ба тадкик гирмфтаанд. Компаративистон ба масьалаи мувофик омадани хати сужст с могивхои афсонахои халкхои гуногун диккат дода, кушиш намудааид. ки роххои густариши афсонахоро муайян намоянд. Тарафдорони мактабп антропологи иазарияи худро дар бораи асоеи ягонаи моддй ва психологи доштани худтавлидёбии сужетхои афсонахоро ба вучуд овардапд [2;43;44;47]. Тадкикоти минбаъда оид ба афсопа дар заминай хамин мактабу равияхо ва бо истифода аз дастовардхои нурарзиши оихо сурат гирифта, боиси пайдоиши методу усулхои нави тадкик гардидаанд.
Афсонахо дар давоми тамоми дарозии умри худ дар хает и маъиавип халки точик накши муайянс бозида омадаанд. Онхо дорой хусусиягхои тамсилП, сехромезй ва саргузаштиаыд. Асоси сужсти афсонахоро ходисахои бофтаю хаёлй ва тасвирхои фантастики ташкил менамоянд. Нале ин харгиз чуиин маъно падорад. ки афсонахо аз унсурхои хастй-вокей махруму бебахраанд. Баръакс дар афсонахо аз хурдгарин масьалахои зиндагй cap карда, то мухимтарин проблемахои ичтимоию сисей иньикос ёфгаапд. Халк дар афсонахо дар бораи тачрибаи хаётии худ, касбу кор на машгулиягхоп худ, рочеь ба хостхо ва талабу максадхои дар исш гузошгааш ва пичуиин
дар хусусп муборизахои бар зидди куввахои зараровари табиат ва чамьиит бурдааш сухан мсронад. Кариб хамаи афсонахо бо галабаи купваи иски па ё бо пирузии иамояндаи халк ба охир мерасад, ки ифолаи хамом омолу армонхои халк дар бораи хает и осудаю ором ва ба чои бадй ва бсадолатй пойдору устувор гардидани иски ва адлу инсоф мсбошад. Лфсонахо ба мо имконият медиханд, ки тарзи зиндагопй, расму оин, касбу кор, акидаю пипдоштхо ва умумаи маданияти кадим ва таьрихи бои халкамонро дар даврахои гуногуни тараккиети намъияти инсонй дуруспар дарк намоем. Аз ин ру, омузиши афсона арзиши баланди назарию амалиро сохиб мсбошад.
Рисолаи хозир, ки натичаи захмати чандинсолаи нигоранла аст, ба тадкики як афсопаи точикй, ки яке аз нусхахои нисбатан мукаммали он бо номи "Зани хилагар" машхур мебошад ва он дар фсхрисги байналмиллалии сужстхои тартибдодаи Аарне Томпсон тахт и ракамхои 880-895 зикр гардидаасг, бахшида мешавад. Афсопаи мазкур, ки дар байни бошаидагони шахру нохия ва дсхоти Точикистои ва махалхои точикнишини Узбакисгон бо номхои "Макри зам", "Найранги заи", "Зани камбагал", "Зани порсо", "Зани АфандП", 'Тижжакбалабум", "Та и га и ногузар" ва гайра низ ёд мешавад, ба гурухи афсонахои хачвии маишй тааллук дорад.
Донишманлон ва мухаккикон собит намудаанд, ки афсонахои хачвии маишй яке аз маъмултарин навьхои осори насрии адабиёти шифохин точикй буда, дар хазииаи пургановати эчолиёти лафзии халкамон мавкси махсусро шлгол менамоянд [8;40;48;50;51J. Яке аз чихатхои умдаи афсонахои гурухи мазкур ин аст, ки дар онхо ходисахои сиёсию ичтимой -мавчудияти ду сиифи ба хамдигар мукобил - исгисморкунанда ва истисморшаванда. нобаробарихои хукукхои инсонии одамон, зулму ситам ва тааддии берахмонаи табакахои хоким нисбат ба ахли мехиат, ту иду тез гардидапи муборизахои мазлумон бар зидди хокимон ва муфтхурон дар рохи пойдории адлу иисоф ва амсоли инхо, ки ин ходисахо барои ошкор сохтани мохияги аслии чамъияги сипфй - феодалй хеле мухиманд, бсипар мавриди тасвир ва мухокима карор гирифтаанд.
Мухимтарин ва барчастатарин хусусиятхои ин иавъи афсоиахо ба таври хачвй ва тасвирхои хаидаовар ва тамасхур фош иамудами ходисахои зарарноки хаёт аст. Х,ачви ин афсонахо, ки дар заминай ходисахои ичтимой ба вучуд мсояд, асосан барои шармаидаю шармсор кардами иамояндагони табакахои болоии чамъият ва фош сохтаии максаду нияти онхо равона карда шудаасг. Ба ибораи дигар шпион додани кувва ва накши бузурги халк дар хаёти чамъияти башарй, боло бардоштани кадру кимати он ва химоя карда ни хукукхои инсонии одамоии мехнатй ва бозтоби орзую омол ва дархостхои онхо аз умдатарин пазифахои хачви ин гурухи афсонахосг. Афсонаи "Зани хилагар" бо тамоми махсусиятхои худ чавобгу ва дал ел и радщшшвандаи гуфтахои боло буда мставонад.
Вокеан хам, афсонаи мавриди бахс намупаи бехтарин зухуроти махорату хунари волои хачвнигории ннсонхои захматкаш аст. ки дар шаклхои гуногун палил мсояд. Дар хачви ин афсона на фа кат пафрату адовати халк нисбат ба хокимону давлатмандон ва муфтхурону мурдумфиребоп баси ефта аст, балки рухияи хастдуетию зиндадилй ва орзую умели халк лар бораи зиндагонии осудаю ором низ и фола гардида асг. Афсонаи мазкур аз чумлаи он падидахои завкию бадсие махсуб мегардад, ки ба зътибори мухтавои дилаигез ва хачвмёти гуворою хайратангези худ дар катори пурарзиштариы ва нодиртарин асархои адабиёти шифохии чахонй карор доранд. Дар афсона эьтирози за нон ба мукобили сармоядорон акс ёфтааст. Амалиёти персонажи асоей - за и чунип акидаро талкин менамояд, ки бадахлокону булхавасоп бояд чазо бинанд. Яъие ин афсона ба муборизаи катъии зидди бадахлоки. фосикй, булхавасП, зудбоварй, иродаи сусг ва амсоли инхо даьват менамояд. Шояд ба туфайли дорой чунин хусусиятхо будаиаш ин асари мардумй кайхо боз гаваччухи донишмандону мухаккикон, адибон ва дустдорону мухлисони адабиёти шифохй ва гайраро ба худ чалб карда меояд.
Мухаккики насри ривоятии форсу точик Ю.Салимов дар хусуси афсонаи мазкур чунин кайл иамудааст: "Х,икояти дигари мутоибавй, ки
"еинаш" аз 2000 сол зиёл була, алабисги тамомп халкхоро сайр карла па лар насри ривоятии форсу точик хусусияти равшани хачвй ва ичтимой касб карлааст, "Х,икояти заии заргар ва факсху козй ва вол иву шахиа мебошал" [54,с.93-94]. Сипае у барои тасдики суханони худ чунии гуфтахои С.Ф.Ольденбургро лалсл мсорал: "Кдцимтарии сарчашмаи сужсти мазкур лавхаест (рельеф) лар сутуни Бхархуттй (Хинлустои), ки дар асри III исш аз мил од кандаанд" [42,с.52-53]. Ю.Салимов ин лавхаро чушш шарху эзох додааст: Марле бо либоси шохоиа ва чанд каси мухташам нишастаанд, дар ру ба руи онхо занс ба либоси фохира; ее сабат, ки аз онхо сари се марл менамоял, касс боз як сабати дигарро мсорад. Шархи ин манзара дар як чатакаи налй чунин баён гардидааст. Махосадхо, ки вазири шох бул ба Амарадева пом зани бофаросат хоиадор шудааст. Ба воситаи маслихатхои окилонаи за и Махосадхо дар назди шох эътибори калом пайдо кард. Чор машваратчии дигари шох ба вай хасад мсбурданд. Опхо чавохироти точи шохро дуздида, ба хоиаи Махосадхо каллобона фиристодапд. Вакте ки уро ба дуздй мутгахам кардапд, Махосадхо ру ба гурез пиход. Вактро гапимаг дописта, он чахор вазир ба зан арз памуданд, ки орзуи дилор дорапд. Зам ба онхо бс он, ки аз якдигар огох бошанд, соати дидор гаьин карл на ха.маро ба сабатхо андохта назди нюх овард [54,с. 94].
Бо шаходати гуфтахои Ю.Салимов сужети ин афсона дар асари шоири хинд Самолева "Катхасарисагар" ва "Китоб-ул-махосин ва аздод"-и нависандаи араб Ч,охиз (асри IX) бо баъзс rai йиротхо ба мушохида мерасад [54,с.94-95]. Химчунин дар асари А.А.Ромаскевич "Персидский версии фабло" иусхаи афгонии ин ривоятёдрас шудааст [42,с.445-447].
Нихоят сужети мазкурро дар мачмуахои киссапу ривости форсу точик дучор меоем. Сарчашмаи нахустин маьлум несг, вале тавре, ки Ю.Салимов кайл мекунад, дар китобхонаи ба номи А.Фирдавсй дар шуъбаи даегхатхо тахти раками 167, дастхати хачман бузург бо номи, "^омс-ь-ул-хикост", ки дар Бухоро аз чониби Мулло Аблулколири Нуиборй дар соли 1898 китобат шудаасг, ба им сужст дучор мсоем [54, C.67J. Инчунин сужсти афсопаи
мазкур дар шабхои 593-594-595-596-и "разору як шаб" низ номсхурал [64,с.167-175]. "Ин асар - менависад С.Ф.Ольдснбург, - бонд вариантхои пахлаш! низ дошта бошал. Чунки он сужсти арабй ба Ч,охиз голибан ба василаи тарчумаи пахлавй расидааст" [42, с.234].
Дар асрхои XVII - XVIII дар фолклори Лврупо низ мавчуд будани сужсти мазкур словари шудааст. "Дар ринояти русии ин хачвия бузургони дин масхараву мазаммат шудаанд", - менависад Л.В.Виноградов [22,с.18].
Р.Амонов, ки худ се пусхаи ин афсонаро навишта гирифтааст, о ид ба таърихи кадима лоштани афсонаи "Зани хилагар" чунин кайл мспамояд: "Дар афсонаи камбагал, козй, савдогар ва баккол", ки таърихи калимй лорад, бадахлокии сарватмандон ва амалдорон хачв шудааст [14,c.9J. СМахдисв низ бар хамин акида буда, кайл мскунад, ки сужсти мазкур хануз дар асри II нсш аз милод дар Хдшдустон маьлум будаасг [24,с.289]. Тавре ки мсбинсм, афсонаи "Зани хилагар" таърихи хеле калимй дошта, ба шарофати сужсти чолиб, мазмуну мундаричаи тезу туидм хачвй ва акли расову зехни тези кахрамони марказиаш яке аз афсонахои махбубгарини халкхои гуногуп гаштаву дар дилхо нишастааст. Вай рохи тулонии таьрихиро тай намуда, чй аз чихати хусусиятхои жанрй ва чй аз чихати мазмуну муидарича ба як асари комилап фолклори омада расидааст. Дар асоси як кагор нусхахои мукаммали афсонаи мазкур, ки дар байни марлуми узбек бо номхои "Ч,азои тухматчихо", "Зани камбагал", "Макри зани камбагал", "Зани боакл" машхур аст, шоир нависанда ва драмматург Х,амза Хакимзода Ниёзй мазхакаи машхури худ "Найранги Майсара"-ро офарида аст [13,с.144-147; 34. с.122-188]. Ин асар соли 1942 аз тарафи актер ва режиссёр А.Саилов ба забони точикй баргардон шуда, дар тсатри академй - драммавии ба номи А.Лохути манзури тамошобинон карор гирифтааст. Зикр кардан бамаврид аст, ки аз сужети мазкур хануз дар асри XII Налолиддини Румй истифода намудааст [53,с.ЗЗО-336].
Х,амин тавр, афсонаи "Зани хилагар", ки сужети он собикаи тулопй дорад, бо хусусиятхои хоси худ бе чунучаро ковишхо ва баррасихои амики
luiMiipo сазоиор мебошад. Мутаасифона, аз чустучухои нигоранда маълум нагардид, км ягоп чихати ин афсона чП дар дохили чумхуриамон ва чй берун аз худуди он мавриди тадкик ва тахлили махсуси илмй карор гирифта бошад. То кунуп дар бораи ии асари мардумй хатто ягон маколаи алохидаи пажухишй хам навишта нашудаасг. Мухаккикон ва нажухишгаропи осори адабисти шифохй агар оид ба ин афсона чизс гуфта бошанд хам, танхо дар омади гаи гуфгаанд ва ба таври хеле мухтасар ва умумй гуфгааид [5,с. 101; 6,с.1О2]. Баьзехо ягон чихати ин афсонаро барои тасдики ин ё он фикри худ хамчун мисол исгифода кардаанду бас [40, с.95-98].
Бинобар ин нигоранда лозим медонад, ки дар рисолаи хозир чанде аз масъалахои мубрами марбути афсонаи "Зани хилагар" на нусхахои онро ба кадри пмкоп баррасй ва арзёбй намояд. Масъалахои асосие, ки дар ин рисолаи мавриди бахс карор гирифтаанд, аз инхо иборатанд:
- тахлили сигнатура - шиносномаи афсопаи "Зани хилагар" ва нусхахои он. Яъне муайян карда мсшавад, ки пусхахои афсонаи мазкур дар кучохо инкшноф сфтаанд ва аз тарафи одамони калом синну сол ва калом чине гуфта ва навишта гирифта шудаанд.
- тадкики масьалаи вариантнокй ва сабабхои ба вучуд омадани вариантхои афсона бо назардошти мулохизахои донишмандони дохилй ва хоричй.
- баррасии мукоисавии вариантхои афсона аз руи мотивхо, нерсонажхо ва уисурхои дигари сужети оихо.
- мукоисаи баъзс унсурхои банду басти нусхахои афсона (аз кабили ибтидо, хотима, такрор, муколама, портрет, муболига ва г.).
- муайян намудани муидаричаи гоявии нусхахои афсонаи "Заии хиллагар" ва нишоп додаии накши онхо дар хаёги маъпавии мардум ва дигар масьалахои ба хаминхо монанд.
Дар бораи ахамияги омузиши масъалахои зикршуда мо дар бобхои рисола ибрози акида намудаем. Дар ии чо фа кат хамипро гуфтанием, ки тадкики ин масъалахо ахамияти махсуси илмию пазариро доро мебошад.
Анчоми ии кор, хусусан, барои ошкор сохтани конуниятхо па ходисахос, ки дар маприди такдири сарнаништи як афсонаи халкй чй пакте бозидаанд, хслс мухим на зарур аст. Тавассути тахлили мукоисании нусхахои афсонаи "Зани хилагар" масъалахос, ки ба хусусиягхои сохтор, сужет, мотив, персонажхо на ноэтикаи ин афсона тааллук доранд, асн мешаная. Яъне дар асоси чупин тахлил оид ба хусусиятхо на чихагхое, ки ба нусхаи аслии афсона мансубанд, чавоби сахсх пайдо кардан мумкин аст.
Агар ба таври умумй гуем, тахлилу баррасии мачмуи мусхахои афсонаи "Зани хилагар" барои дарки ходисахои марбут ба ташаккул, густариш, тагйироту дигаргуиихо па манкеи дар хае'ти мардум пайдокардаи сужети афсона на дар байпи кадом табакаи ояамон роич будан на аз тарафи кихо на кадом чинсият гуфта шудану наниипа гирифтани иусхахои он на як кагор масьалахои дигар мусоидат мскунад.
Тарз ва усули тадкикотс, ки мо дар ин рисола пеш гирифтаем, дар илми фолклоршиносии точик тачрибаи анналин аст. Пинобар ин дар халлу фасли баъзе масъалахо дар рисола шояд баъзе камбудихо чой доима бошанд. Вале ин усули тадкик барои тахлилу баррасии мачмуи пусхахои як асар, аз чумла афсона усули нисбатан дилхохи тадкик буда, чихати мушаххасгар ва аникгар пеши назар овардани хар як ходисаи мавриди бахс бештар кумак мерасонад.
Рисолаи хозир аз чунии кисматхо таркиб ёфтааст: мука/шима, се боб, хулоса, иомгуи алабист па тавзехот. Масъалахои умдас, ки ба зиммаи ин рисола гузоппа шудаанд, дар мукаддима, се боб ва хулоса барраей ва халлу фасл гардидаанд.
Рисола дар асоси маводи Фонди фолклори точик, ки такрибан дар давоми хафтод соли мавчудияти собик Иттиходи Шуравй гирдоварй шудааст ва танзими он ба тамоми талаботи илми фолклоршиносии чахонй чавобгу мебошад, таълиф гардидааст. Баъзе нусхахои афсонаро худи муаллифи рисола чамъоварй намудаасг, ки онхо низ бо назардошти талаботи илми мавриди истифода карор гирифтаанд.
10
Хангоми иашшпани рисола хусусиятхои жанриро ба хисоб гирифта исгилохоти алохидаро дойр ба масъалахои зерни ба кор бурдасм; нусхахо ба харфи айкали калимаи точикии "матн" "М" кор фармуда мешавад. Дар манриди овардани ифодаи М01-М35 тамоми маводи мавчуда, ки онро "коллексия" низ меноманд, дар назар дошта мешавад. Хамаи вариантхо бо ракамхо: М01; М02; М03; М10; М20; М35 ва гайра аз руи тартиби чойгиршавиашон дар фоиди фолклор ипюра карда мешавапд. Забони гуяндагон дар матнхо тагйир дода иашудаанд.
11
Б0БИ1
ТАХЛИПИ СИГНАТУРАИ НУСХАХ,ОИ АФСОНАИ «ЗАНИХ.ИЛАГАР»
Хамаи нусхахои афсоиан «Зани хилагар», ки /tap Фонди фолклорп тоник махфузанд ва маврнди тахкики нн рисола карор гирифтаанд, дорой сигнатурам махсус мсбошанд. Сигнатура на ё 6а истилох шииосиома санали мухи мест барон хар як асари мардумп, ки дар фондп малкур ннгахдорП мешавад. Тапассути сигнатура хар кадоме аз осори адабиёти шифохни гирдомада арлппш илмП иайдо мскунад на барон ба вучуд омадаии нажУХпшхои илмП-тадкикотп имконотп (})арононе фарохам меоварад. Сигнатура на факат дар бораи нн ё он асари фолклорп маълумоти мушаххас меднхад, балки муносибати мардумро нисбат ба асари марбута ошкор месозад. Лз нн рУ, тахлилу баррасии сигнатура ахамияти махсуси илмиро сохиб аст.
Масъалаи тадкики сигнатураи осори адабиёти шифохи дар фолклоршпноепп тоник аз мавзУъхои нап пест. Допшпмандон Р.Лмоноп, Б.Тплавов, Э.Улугзода, К.Хисомов, Ч.Рабиев, Ф.Муродов [пиг.: 7; 28; 41; 52; 53; 56] ва дигарон дар маколахо ва асархоп илмии худ ба нн маеъала дахл намудаанд. Масалан, Р. Лмонов дар бораи пшноснома — емгнатурап маводи Фонди с|)олклори тоник ва ахамияти он сухан ронда, а;$ чумла гуфтааст: «Шипоснома - сигнатура ба сари худ як маъхази пурарзнше дар тадкики он ходисоти бадиест, ки макомп фолклорро дар тафаккурп бадсии мардум ва хаёти маънавии он мукаррар месозад. Аз рун пи хуннат нойхои навишт, яъпе нугрофиян густаршии мн ва ё он асари халки, раванди таърихй, сабти он ва макомп онро дар доираи спину сол, чине, ва табакаи мардум метавон муайян кард, яъне имкоин тадкикоти таърнхп, чугрофп ва сотсиологп (чомсашиносп) вучуд дорад. [4с. 5-16J
12
Б.Тилавов дар мисоли сигиатурахои маколу зарбулмасалхои точикп домр ба масъалаи маврплп назар рисолаи махсусе нашипта, ахамиити тадкикп сигнатуран жанри зарбулмасалу маколхои точикиро ошкор ва таъкнд намудааст [59]. Лммо андсчнахон доиишмаидопи сдшуда танхо ба сигнатурахои жанрхон хурди фолклорП дахл дораид. /lap боран сигнатураи жанрхои калонп адабиёти шифохи, аз чумла дар бораи сигиатураи афсонахо ханУз касс чизс нагуфтааст.
Масъалас, кн дар ин боб мухокима на халлу (|)асл мсгардал, аз тахлилу тадкикн сигнатураи афсонаи «Зани хилагар» иборат мебошад.
Сигнатураи ин афсона низ чу и сигнатураи дпгар жанрхои фолкло])П чанд чузъпётро дар бар мсгирад: пшфери Фоидн фолкло])п точик, кисмати Фонд, сахнфан Фонд, квадрати харптаи Точшспстон с Узбакистон, помп махал ва соли сабти асар, ному насаби габткунанла, ному иасаб, соли таваллуд ва чпнсияти гУянда ва гайра. Нале да)) ни) боб хамон чузънёти сигнатура арзёби шудаанд, ки оихо ба масъалахоп чугрофия, хронология на сотснология иртибот мсгиранд.
Тахлили чугрофя (Худуди пахитавии афсона)
Хар як асари адабиёти шифохП хох вай насри бошалу хох назми, дар маконп Myaihin aj)3ii вучуд менамояд, густарпш меёбад ва махбубият пайдо мекуиад. Бидунп макон ва махалли густариш вучуд доштапи хама гуна асари фолклори аз имкон берун аст. А([)сонаи «Зани хилагар», ки мавридп баррасии рисолаи мо карор гприфтааст, дар махалхои муапян густариш ёфта, мавчудиятн худро аз гузаштахои дур то имрУз хифз карда омадааст. Ин бахиш рисола, ки «Тахлили чугрофи» ном гприфтааст, вазифаи муайяп кардани худуди пахшнавин афсонаи ёлшударо 6а душ дорад, яъие ми бахш собит менамояд, кн нусхахои афсонаи «Запп хилагар» аз калом махалхо ба кадом микдор гирдовари шудаанд. И лова бар ин тавассути тахлили чугрофп, агар аз як тариф,
дарачаи густарший асари мапкур муапян гардад, аз тарафи дигар, масъалаи дар байнн мардум махбубият иайдо кардан на дар хаётп маъиавпи сокинони нн с он махал чп мавкеъ доштани пи афсона ошкор мсшавад.
Барон пн ки халлу фасли масъалаи марбути чугрофияи инкишофи a(j)coiian мапридп бахс ба таври дилхох анчом пагшрад, мо аз ду манбаъ истн(1)ода намудсм - яке сигпатурап худи афсона ва дпгарп харитахои иумхурпи Точпкистон ва Узбакистои. Тахлили чугрофп, ки дар асоси сигнатура сурат шрифт, собнт мснамояд, ки иусхахои афсонаи «Заии хилагар» аксаран аз Точикистон ва кпсман аз махалхои точикшишшп чумхурии Узбакистон гирдовари шудаанд. По максади дакпктар муайян гардидани худуди пахпшавии афсона мо харитаи Точикпстонро ба се минтака чудо намудем:
Миптакаи шимоли
Минтакан марказП
Мнптакаи чанубп
13а минтакаи шимолй шахру нохияхои самти шпмол - Ле-нпнобод, Коиибодом, Ис(|>ара, Лшт, Уротепна, Нанчакент, Ион, ГоичИ, Пролетар, ЛГшп, Масчох, Шахристон ва raiipa, ба минтакаи чануб - Кофарнихон, КУргоптеппа, Гарм, Файзобод, Обигарм, КУлоб, Дапгара, Ховалпнг, Му.мпнобод, нохпяи Москва, Шахрнтус, Точпкобод, Комсомолобод ва гайра, ба минтакаи марказП махалхои тобеи маркази Точикистон -Душанбе, Xjicop, Турсунзода, нохияи Ленин ва гайра шомиланд.
Дар рисола махалхои густариши афсонаи «Зани хилагар» хам бо номи худаш (Лешшобод, Конибодом, Кулоб, Ховалинг ва мопаиди иихо) ва хам бо ншорахои квадратхои харитаи Точикистон (аз кабпли Ж42, К42, Ж42906 ва гайра); ки нусхахои афсонаи мазкур аз худуди хамон квадратхо сабт шудаанд, зикр гардидааид. Хар як квадрат ба яке аз се миитакан дар боло ёдшудаи харитаи Точикистон тааллук дорад:
14
Квадратхоп мпнтакап шнмолп - К42, Ж42, K4290G, К4284; кпадратхон мпитакап чанубп - Ж42, Ж42605, Ж42507, Ж42С01, Ж42309, Ж42914, Ж42319, Ж42602; кпадратхон миитакаи тобеи марказ - Ж42, Ж42501; квалратхон К42, Ж42404, К41914, Ж42101, К42912, К42710 ба харитап Чумхурин Узбакистон тааллук доранд.
Лгар 35 нусхаи афсонаи «Зани хилагар»-ро аз рУи харитахои Точикистон па Узбакистон ба мннтакахо ва махалхо таксим намоем, манзараи зерни пеши назар меояд:
Минтакан самти шпмоли Точикистон:
Ленинобод К42 1 нусха (матн)
Панчакент Ж42 2 нусха (матн)
Ашт К42906 6 нусха (матн)
Масчо.х К42811 3 нусха (матн)
Коиибодом К42 1 нусха (мати)
Чамъ: 13 нусха (матн)
Миитакаи самтп чануби Точикпстон:
КУлоб Ж42 1 нусха (мати)
МУъминобод Ж42605 1 нусха (матн)
Дангара Ж42507 1 нусха (матн)
Ховалинг Ж42601 2 иусха (мати)
Нохняи Москва Ж42516 1 нусха (матн)
Ванч Ж42604 1 нусха (матн)
Дарвоз Ж42602 1 нусха (матн)
Рарм Ж42909 2 нусха (матп)
Комсомолобод Ж42914 1 нусха (матн)
Чамъ: 11 нусха (матн)
15
Минтакаи маркалнн Точикистои:
Душанбе Ж/12 3 нусха (матн)
Хнсор Ж42501 1 нусха (матн)
Чамъ: Л нусха (матн)
Махалхои Чумхурии Улбакистон:
Тошканд К42 1 нусха (матн)
Сариоспс Ж42404 1 нусха (матн)
ПешкУх К41914 1 нусха (мати)
Оксой К42101 1 нусха (матн)
Галгон К42912 2 нусха (матн)
Ухум К4271О 1 нусха (матн)
Чамъ 7 пусха (матн)
Лл далелхои боло маълум мегардад, ки иусхахои афсонаи «Занп хплагар» ал кадом махалхо па миитакахои Точикистои на ал кадом шахру нохияхон точнкнпшпнп Улбакистон ба чи микдор гирдоварп шудаанд. Лкнун доиистан мехохем, ки калом нусхахои афсоиа ал кучо на кадом квадрати харнтахои Точикистону Улбакистон ба чп таъдоде сабт гардндааид. Ин масъаларо чадвали лайл равшан мсиамояд:
Раками матнхо Номи шахр ва нохияхо Кнадратхое, ки ал онхо матпхои афсона иавишта шудаанд Мнкдори матнхоп ал квадратхо навишташуда
М 01 Конпбодом К42 1
М 02 Тошканд К42 1
М 03 Сумбулхон Ховалинг Ж 42601 1
М 04 МУъмшюбод Ж42605 1
16
М 05 КУлоб Ж24 1
М 06 Настигай К42710 1
М 07 Панчакент, к.Лмондара Ж42108 1
М 08 Понгоз К42905 1
М 09 Ашт К42906 1
М 10 Понгоз К42905 1
М 11 Ростропут Ж42207 1
М 12 Ухум К42710 1
М 13 Fa.iFan К42912 1
М 14 У К42 1
М 15 Оксой Ж42101 1
М 16 Качровут К42811 1
М 17 Понгоз К42905 1
М 18 Понгоз К42905 1
М 19 Понгоз К42905 1
М 20 Пуншнг Ж42507 1
М 21 Ховалпнг Ж42601 1
М 22 К. ПешкУх К41914 1
М 23 Ц. Баравн Ж42604 1
М 24 Могиён Ж42112 1
М 25 К. Зунг Ж42602 1
М 26 Сарпосиё Ж42404 1
М 27 К. Навдех Ж42319 1
М 28 К- Навдех Ж42313 1
М 29 К- Чорякорон Ж42501 1
М 30 К. Сафедорон Ж42314 1
М 31 Ленинобод К42 1 |
